ثواب و عقاب‌های شگفت انگیز
27 بازدید
محل نشر: پژوهش‌های قرآنی، شماره 71.
نقش: نویسنده
سال نشر: 1391/00/30
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
برخی از آثار و ثواب‌هایی که در قرآن کریم و روایات اهل بیت آمده، غیرقابل باور، مبالغه‌آمیز و غیرمنتظره دیده می‌شود؛ یعنی برای یک عملِ به‌ظاهر کوچک ثواب و عقابی یا اثری بسیار بزرگ بیان شده که در تلقی اولیه، بسیار عجیب و نامتناسب به‌نظر می‌رسد. مشکل آشکار این روایات، مخالفت آنها با نظام عدالت الهی است. هم از این رو بسیاری از مبلغان دینی احساس می‌کنند مفاد این احادیث، نظام ذهنیِ مردم را در باب معارف دینی برهم می‌زند و منشأ بدفهمی و کژتابی است. مشکل دیگری که در این‌گونه روایات دیده می‌شود اختلافی است که در پاداش برخی از اعمال وجود دارد. در این مقاله پس از ذکر نمونه‌های متعددی از این موارد در آیات و روایات و دسته بندی آنها،‌ به نقل و بررسی آراء مفسران و شارحان حدیث پرداخته شده است. تعدد و تنوع تلاش مفسران و شارحان حدیث نشان می‌دهد که اصل این اشکال برای آنان بسیار جدی بوده و ظواهر آیات و روایات برای آنان قابل پذیرش نیست. لذا تلاش کرده‌اند متن آیه یا حدیث را با مَحمل موجّه و احتمالات متعددی توجیه کنند. از جمله: ضعف سندی، اختصاص به مورد خاص، مجاز گویی به اهداف تربیتی، عدم توفیق نااهلان، ناتوانی ادراکات انسان از تصور پاداش‌های اخروی، تفکیک میان ثواب متوهم و ثواب واقعی، تفکیک ثواب حقیقی و اعتباری، تشابه اجمالی اعمال، پاداش تفضلی بعد از محاسبه پاداش اصلی، بیان اقتضای ثواب بدون اشاره به شرایط و قیود و موانع، ملاحظه تناسب حکم و موضوع و تخصیص دلیل به استناد قرائن لبی.
آدرس اینترنتی